Miłosz w Toruniu

Miłosz w Toruniu
Źródło: archiwum.umk.pl.

W Toruniu wciąż żywa jest pamięć o Zbigniewie Herbercie, który w latach 1947–1951 studiował na tutejszym, powstałym niewiele wcześniej uniwersytecie. Niektórzy, przede wszystkim czytelnicy znakomitej biografii Wisławy Szymborskiej pióra Anny Bikont i Joanny Szczęsnej, wiedzą być może, że przed II wojną światową poetka mieszkała w Toruniu. Spostrzegawczy mieszkańcy i turyści, przechadzając się po ul. Szerokiej, odnajdą tablicę upamiętniającą wizytę Sławomira Mrożka. Studenci i absolwenci toruńskiej polonistyki z pewnością znają toruńskie epizody w biografiach Stanisława Przybyszewskiego, ucznia tutejszego gimnazjum, czy Józefa Czechowicza, który miastu poświęcił nawet jeden ze swoich wierszy z tomu pt. nic więcej (1936). Ale Miłosz…

Nie będę tu przekonywał, że związki poety z Toruniem były dlań szczególnie ważne, wszak takie najpewniej nie były. Chcę jedynie przypomnieć jego zapomnianą wizytę w naszym mieście w czerwcu  1995 r. Zapomnianą z przyczyn, których można się tylko domyślać.

Wizyta ta rozpoczęła się… w Bydgoszczy. Tam bowiem przybył Miłosz na zaproszenie Krzysztofa Myszkowskiego, redaktora „Kwartalnika Artystycznego”, nb. obchodzącego niedawno 25-lecie istnienia. Do Torunia noblista przyjechał na zaproszenie ówczesnego prezydenta – dra Jerzego Wieczorka, który kilka lat później został pierwszym dyrektorem Gimnazjum i Liceum Akademickiego UMK.

Wizyta rozpoczęła się 9 czerwca. Jak wspomina Myszkowski: „O godzinie dziesiątej wyjazd do Torunia. W apartamencie zamieszanie, bo Miłosz nie mógł znaleźć swojego wiecznego pióra marki Pelikan. W końcu Carol [żona Miłosza – J.O.] znalazła i zadowoleni odjechaliśmy”. Wpierw poeta gościł u bpa Andrzeja Suskiego, następnie zaś udał się do Collegium Maius UMK, ówczesnej siedziby Wydziału Humanistycznego (w 1999 r. podzielonego na dwa wydziały: Filologiczny i Humanistyczny). Tam podjęli poetę prof. Lech Witkowski – wówczas pełniący funkcję dziekana – oraz prof. Janusz Kryszak, specjalizujący się w badaniach nad literaturą emigracyjną. W dzisiejszej Sali im. prof. Ludwika Kolankowskiego (nr 307) nagrano wówczas dla Wideoteki Współczesnej Humanistyki Wydziału Humanistycznego UMK wywiad z Miłoszem, który przeprowadzili red. Myszkowski i prof. Kryszak (wywiad został opublikowany w „Kwartalniku Artystycznym” 2005, nr 3).

„W Collegium Maius poeta poprosił, by pokazano mu gabinet profesora Tadeusza Czeżowskiego, znakomitego logika i filozofa, którego studentem był jeszcze w wileńskich czasach” – pisał na łamach toruńskich „Nowości” Ryszard Wart. Dziś imię prof. Czeżowskiego nosi sala 311.

O godzinie 17.00 w Sali Wielkiej Dworu Artusa rozpoczęło się otwarte spotkanie z poetą. Ci, dla których nie starczyło miejsca w środku, dzięki nagłośnieniu mogli usłyszeć poetę na Rynku Staromiejskim. Spotkanie prowadzili red. Myszkowski i prof. Kryszak. Po spotkaniu – pytania, po pytaniach – autografy. Kiedy zapytałem uczestnika tego spotkania, prof. Jerzego Smulskiego o jego wspomnienia związane z tym dniem, wpierw przypomniała mu się ogromna kolejka po dedykacje. Kilka dni później pokazał mi tom Miłosza, w którym poeta wpisał mu imienną dedykację. Zagubione kilka godzin wcześniej pióro bez dwu zdań się przydało.

Nie wszyscy musieli stawiać na cierpliwość i wytrwałość, by zdobyć autograf noblisty. „Nie zapomną jej [wizyty Miłosza – J.O.] na pewno trzy studentki pierwszego roku filologii polskiej, które natknęły się na gościa przy Książnicy Miejskiej przy ul. Słowackiego. Zażądały wpisu do indeksu. Czesław Miłosz – profesor uniwersytetu w Kalifornii, zgodnie z ich życzeniem, wpisał «zaliczenie» na pierwszej stronie” – pisał red. Wart. Podobne szczęście miały kelnerki pracujące w restauracji Hotelu Helios (dziś Mercure). Jak opowiadał mi prof. Kryszak, Miłosz podczas nieoficjalnej kolacji po spotkaniu w Dworze Artusa był w tak dobrym humorze, że rozdawał kelnerkom autografy na serwetkach.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s